Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlandı.

Düzenlemeyle yönetmeliğin amacı ve kapsamı yeniden belirlenirken, çevre yönetimi hizmeti verecek personel, çevre yönetim birimleri ve çevre danışmanlık firmalarının taşıması gereken şartlar, yükümlülükleri, çalışma usul ve esasları ile yeterlik belgesi başvuruları, değerlendirme, belgelendirme, denetim, askıya alma ve iptal süreçleri yeniden düzenlendi.

Yönetmelikte çevre danışmanlık firması tanımı da değiştirildi. Buna göre çevre danışmanlık firmaları, çevre yönetimi hizmeti kapsamında başvuruları yapan, rapor ve teknik belgeleri hazırlamaya yetkili ve bunlardan sorumlu olan, aylık faaliyet raporunda tespit ettiği aykırılıkları Bakanlığa bildirmekle yükümlü bulunan ve hizmet verdiği tesis ve işletmelerin çalışanları ile sorumlularına çevresel konularda eğitim veren firmalar olarak tanımlandı.

Firmaların mühendislik ve fen fakültesi mezunlarından çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip personeli bünyesinde çalıştırması ve ortaklık payı bakımından ortaklarının yüzde 50'sinden fazlasının çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip olması şartı getirildi.

İşletmelerin hizmet alma süreleri belirlendi

Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin EK-1 listesinde yer alan işletmelerin ayda en az iki iş günü, EK-2 listesinde yer alan işletmeler ile bu listelerde yer almayan ancak çevre yönetimi hizmeti alan işletmelerin ise ayda en az bir iş günü çevre yönetimi hizmeti alması zorunlu hale getirildi.

Bakanlığa, işletmelerin çevresel konulardaki kirleticilik riskleri ve kapasitelerini dikkate alarak gerekli gördüğü durumlarda, oluşturulacak komisyon aracılığıyla aylık hizmet alma sürelerinde değişiklik yapma yetkisi verildi. Bu düzenlemeye ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından belirlenerek internet sitesinde yayımlanacak.

Yeterlik belgesi şartları yeniden düzenlendi

Çevre mühendisliği dışındaki mühendislik bölümleri ile fizik, kimya, biyoloji, biyokimya ve jeoloji bölümlerinden mezun olup çevre mühendisliği, çevre bilimleri, çevre teknolojileri veya çevre yönetimi alanlarında tezli lisansüstü eğitim alanların da mezuniyet belgeleriyle yeterlik belgesi alabilmesine imkan sağlandı.

Çevre danışmanlık firması yeterlik belgesinin ise tam süreli istihdam edilen en az beş personelden oluşan firmalara verilmesi öngörüldü. Bu personelin beşte dördünün çevre mühendisi olarak belgelendirilmesi gerekecek.

Personelden en az birinin çevre alanında yedi yıl veya daha fazla mesleki deneyime sahip koordinatör, en az birinin beş yıl veya daha fazla, en az birinin ise üç yıl veya daha fazla mesleki deneyime sahip olması gerekecek. Diğer personel yeni mezun olabilecek.

Firmaların ayrıca geçerli yer uygunluk yazısına, çevre alanında mühendislik, müşavirlik, araştırma geliştirme, etüt, fizibilite, proje, rapor veya eğitim gibi faaliyetlerde bulunulduğunu gösteren Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'ne ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Çevre Mühendisleri Odasından alınmış geçerli büro tescil belgesine sahip olması gerekecek.

Firmaların ortaklık payı bakımından ortaklarının yüzde 50'sinden fazlasının çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip olması ve bu kişilerden en az birinin yönetici veya yetkili olarak seçilmesi şartı da aranacak.

Yeterlik belgesi alacak personel ile çevre danışmanlık firmalarının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde adı geçen yetkililerinin belirli devlet ve terör suçları nedeniyle kamu görevinden çıkarılmamış olması gerekecek.

Firma ortaklık yapısının değişmesi halinde, değişikliğin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlandığı tarihten itibaren en geç 30 gün içinde gerekli şartların sağlandığının sistem üzerinden bildirilmesi zorunlu olacak.

Ortaklardan birinin vefatı halinde ise hissesi kanuni varislerine intikal edebilecek. Ancak vefat sonrasında firmanın ortaklık yapısındaki yüzde 50'den fazla çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip olma şartı bozulursa, varisler firmada çevre yönetimi hizmetiyle ilgili teknik konularda yönetici veya yetkili olamayacak.

Çevre danışmanlık firmalarına yeni bildirim yükümlülükleri

Çevre yönetimi hizmeti veren firmaların işletmelerde tespit ettikleri uygunsuzlukları aylık faaliyet raporlarına yazmaları, işletme sahibine veya sorumlusuna uygunsuzluğun giderilmesine ilişkin önerilerde bulunmaları gerekecek.

Uygunsuzluğun 90 gün içinde giderilmemesi halinde, bu sürenin sona ermesinden itibaren en geç 10 gün içinde yetkili makama bildirim yapılacak.

İşletmelerde tespit edilen çevresel aykırılıkların da aylık faaliyet raporuna yazılması zorunlu olacak. Aykırılığın tespit edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde giderilmesine yönelik resmi başvuru sürecini başlatmayan işletmelerin yetkili makama bildirilmesi gerekecek.

Çevre danışmanlık firmaları ayrıca işletmenin prosesinin gerektirdiği parametrelere uygun olarak, süresi içinde Bakanlığın Merkezi Laboratuvar Belirleme Sistemi (MELBES) üzerinden emisyon ölçüm ve analiz başvurusu yapacak.

Çevre izni veya çevre izin ve lisans başvurularının da personel ile birlikte hazırlanması hükme bağlandı.

Asgari fiyat tarifesi uygulanacak

Yönetmelikle çevre danışmanlık hizmetlerinde asgari fiyat uygulaması da düzenlendi.

Buna göre sözleşmeler, Bakanlık tarafından belirlenecek asgari fiyat tarifesi üzerinden yapılacak. Sözleşmede belirtilen fiyatın ödendiğini gösteren belgenin ilgili aylık faaliyet raporuna eklenmesi gerekecek. Yetkili makam tarafından denetimlerde talep edilmesi halinde ilgili faturanın da sunulması zorunlu olacak.

Aylık asgari fiyat, sözleşmenin imzalandığı tarihte geçerli olan katma değer vergisi hariç aylık net asgari ücretin, EK-1 listesinde yer alan işletmeler için dörtte üçü, EK-2 listesinde yer alan işletmeler için ise yarısı esas alınarak hesaplanacak. Buna, varsa işletmenin geçici faaliyet belgesi, çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesinde yer alan her çevre izni veya çevre lisans konusu için ayrı ayrı olmak üzere Bakanlık tarafından belirlenen çevre izin ve lisans birim fiyat bedellerinin yüzde 5'i eklenecek.

Bu fiyat hizmet verilecek her ay için ayrı ayrı belirlenecek.

Hizmet alma süresi Bakanlık tarafından değiştirilen işletmeler için de hizmet alınan süreler üzerinden asgari fiyat hesaplanacak.

İşletmelerin yükümlülükleri artırıldı

İşletmelerin, çevre yönetimi hizmeti kapsamında görev yapan personelin etkin çalışabilmesi için gerekli araç, gereç ve uygun çalışma mekanını sağlaması, talep edilen bilgi ve belgeleri zamanında temin etmesi gerekecek.

İşletmeler ayrıca çevre danışmanlık firmalarıyla asgari fiyat tarifesi üzerinden sözleşme yapacak ve belirlenen süreler dikkate alınarak ödemelerini gerçekleştirecek.

Yeterlik belgelerinde iptal ve ceza puanı düzenlemesi

Denetimler sonucunda personel, çevre yönetim birimi veya firmaların yanlış veya yanıltıcı bilgi verdiğinin ya da belge düzenlediğinin tespit edilmesi halinde yeterlik belgeleri iki yıl süreyle iptal edilecek.

Ayrıca ceza puanı toplamının son dört yıl içinde 200 puana ulaşması halinde de yeterlik belgeleri iki yıl süreyle iptal edilecek.

Yanlış veya yanıltıcı bilgi ya da belge nedeniyle yeterlik belgesi iptal edilen personelin çevre yönetim biriminde veya firmada görev alması halinde ilgili çevre yönetim birimi veya firmaya da ceza puanı uygulanacak.

Afet ve salgın dönemlerinde geçici düzenleme yapılabilecek

Bakanlığa, afet ve salgın dönemlerinde yeterlik belgesine sahip personel, çevre yönetim birimleri ve firmalar açısından yönetmelikte yer alan bazı hükümlerin uygulanmasında güçlük yaşanması halinde geçici düzenleme yapma yetkisi verildi.

Bu düzenlemelerin etkilerin sürdüğü dönemleri kapsayacak şekilde ve geçici olmak kaydıyla uygulanabileceği belirtildi.

Yeterlik belgesine sahip olanlar ayrıca yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerle ilgili Bakanlık tarafından yapılacak düzenlemelere, Bakanlığın internet sitesindeki duyurulara ve yönetmeliğin uygulanması amacıyla oluşturulacak programlara belirlenen süre içinde uymak zorunda olacak.

Çevre yönetimi hizmeti almayan işletmelere idari para cezası

Yönetmeliğe eklenen “İdari yaptırım” başlıklı ek maddeyle çevre yönetimi hizmeti almayan işletmelere 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ilgili hükmü kapsamında idari para cezası uygulanması düzenlendi.

Ayrıca çevre danışmanlık firmalarının işletmelerde tespit edilen belirli aykırılıkları aylık faaliyet raporuna yazmaması veya 30 gün içinde aykırılıkların giderilmesine yönelik resmi başvuru sürecini başlatmayan işletmeleri yetkili makama bildirmemesi halinde de ilgili kanun kapsamında idari para cezası uygulanacak.

Yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edilen personel, çevre yönetim birimi veya firmalara ceza puanı uygulanacak.

Çevre yönetimi hizmetine ilişkin bilgi, belge ve raporları sunmayan işletmelere de 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ilgili hükmü kapsamında idari para cezası verilecek.

Mevcut firmalar için geçiş süreci

Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce çevre danışmanlık firması yeterlik belgesi almış firmaların, vize, adres ve unvan değişikliği başvurularında ortakların yüzde 50'sinden fazlasının çevre yönetimi hizmeti yeterlik belgesine sahip olması şartı aranmayacak.

Ancak düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonra firmaların satış yoluyla ortaklık yapısında değişiklik olması halinde bu şartın sağlanması gerekecek.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce yeterlik belgesi almış firmaların büro tescil belgesi şartını 1 Ocak 2027'den itibaren sağlaması gerekecek.

Aylık faaliyet raporlarının ıslak imzalı olarak hazırlanmasına, sistemin aktif hale geldiği Bakanlığın internet sitesinden duyurulana kadar devam edilecek. Sistemin aktif hale gelmesinin ardından aylık faaliyet raporları ve aylık ziyarete ilişkin ön değerlendirmeler sistem üzerinden kaydedilecek ve raporların işletme sahibi veya sorumlusu ile birlikte elektronik veya mobil imza kullanılarak sistem üzerinden imzalanması zorunlu olacak.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce işletmeler ile çevre danışmanlık firmaları arasında imzalanmış sözleşmelerin ise en geç 1 Ocak 2027'ye kadar yeni asgari fiyat tarifesi esas alınarak yenilenmesi gerekecek. Asgari fiyata eşit veya bunun üzerinde ücretle yapılmış sözleşmelerin yenilenmesi gerekmeyecek.